Een federale rechter oordeelt dat president Trump het rechtssysteem misbruikte bij een schikking met de belastingdienst, maar verklaart de deal niet ongeldig. Trump gebruikte de rechtszaak om persoonlijke voordelen af te dwingen en het gerechtelijke proces te manipuleren, aldus de rechter.
De zaak begon bij het uitlekken van Trumps belastinggegevens tijdens zijn eerste ambtstermijn. Tussen 2018 en 2020 lekte een medewerker van een bedrijf dat voor de IRS werkte de belastinggegevens van Trump en duizenden andere vermogende Amerikanen. De man, Charles Littlejohn, kreeg vijf jaar cel.
In januari klaagden Trump en zijn zoons Eric en Donald jr. de IRS en het ministerie van Financiën aan. Zij stelden dat de overheid te weinig had gedaan om het lek te voorkomen en eisten een schadevergoeding van 10 miljard dollar. In mei volgde een schikking tussen Trumps advocaten en het ministerie van Justitie.
Die schikking bepaalde dat de IRS geen onderzoek meer zou doen naar oude belastingaangiftes van Trump, zijn familie of hun bedrijven. Daarnaast moest er een fonds van bijna 1,8 miljard dollar komen voor slachtoffers van overheidsmisbruik. Ook mensen die op 6 januari 2021 het Capitool bestormden konden compensatie aanvragen. De Democratische oppositieleider Chuck Schumer noemde de deal de meest flagrante daad van corruptie in de Amerikaanse geschiedenis.
Vorige maand verbood een rechter in Virginia de oprichting van dat fonds. De regering-Trump bond vervolgens in, mede onder druk van Republikeinse senatoren.
In het vonnis van 56 pagina's stelt de rechter dat Trump en de IRS nooit werkelijk tegenover elkaar stonden. Als president heeft Trump zeggenschap over de belastingdienst en het ministerie van Justitie. Daardoor waren de partijen geen echte tegenstanders, terwijl de Amerikaanse grondwet een daadwerkelijk juridisch conflict vereist voor een civiele rechtszaak.
De rechtszaak was bedoeld om belastingbescherming voor Trump en financiële voordelen voor zijn bondgenoten te presenteren als uitkomst van een legitiem juridisch proces, oordeelt de rechter. Trump heeft het gerechtelijke proces gemanipuleerd en handelde te kwader trouw. De rechter verbiedt Trump, zijn familie en hun bedrijven om de bescherming tegen belastingcontroles aan te halen in toekomstige procedures.
De rechter stuurt Trumps advocaat Alejandro Brito en meerdere hoge functionarissen van het ministerie van Justitie die de deal goedkeurden door naar tuchtcommissies van de advocatenorde. Die moeten beoordelen of zij ethische regels hebben geschonden.
Een centrale rol in de schikking speelde waarnemend minister van Justitie Todd Blanche. Hij geldt als Trump-loyalist en was eerder zijn persoonlijke advocaat. Blanche ondertekende als waarnemend justitieminister het bevel om lopende belastingcontroles bij Trump, zijn familie en hun bedrijven te stoppen en nieuwe onderzoeken naar eerdere aangiftes te verbieden.
Volgens de rechter is dat bevel in strijd met de wet die politieke bemoeienis met belastingonderzoeken verbiedt. Ook noemt ze een eerdere verklaring van Blanche aan het Congres over de schikking op zijn best misleidend en op zijn slechtst oneerlijk.
De uitspraak komt twee dagen voordat Blanche voor een senaatscommissie verschijnt voor zijn benoeming tot minister van Justitie. Zijn rol bij de schikking met de IRS zal daar naar verwachting uitgebreid aan bod komen.